Obulabe bw'obutiko obubi ku muntu

Ekitundu kino kyakuyigiriza kwokka era tekisaanidde kutwalibwa ng’amagezi ag’obujjanjabi. Mulagirire omusawo alina ebisaanyizo eby’okubujjanjabi okufuna obulagirizi n’obujjanjabi obukuganyiza.

Kiki Ekireeta Obutiko Obubi n’Enkola Yakwo Okukula?

Obutiko obubi butandika okukula singa enjazi z’obutiko (spores) zikoma ku kifo ekirina obufu oba amazzi amangi. Enjazi zino zibeera mu mpewo bulijjo, naye ziba tezirina bulabe okutuusa lwe zifuna ekifo ekikyamu okukula. Ebifo eby’obutiko obubi bye biyinza okukulaamu birimu ebintu ebiriko obufu oba amazzi amangi, gamba nga embaawo, ppulaasita, ne kapeti. Obufu (Dampness) oba amazzi amangi (Moisture) bye bisinga okuleeta obutiko obubi okukula. Singa obutiko buno bukula, bufulumya enjazi endala mu mpewo, ezisobola okugenda mu bifo ebirala n’okuleeta okukula okw’obutiko obubi okw’olulala (Growth). Okukula kuno kusaanawo okukola amangu okuziyiza obulabe okwongera.

Obutiko Obubi Buleeta Bulabe Ki ku Bwobulamu bw’Omuntu?

Obutiko obubi buleeta obulabe obungi ku bulamu bw’abantu, naddala abo abalina obuzibu bw’omubiri obw’okutabuka amangu (allergies) oba eby’okussa. Enjazi z’obutiko obubi bwe zissa mu mpewo, zisobola okuyingira mu mawuggwe g’omuntu n’okuleeta obuzibu ng’okukolola, okwewola, okufuna ekifuba, n’okuziyira mu mpewo. Abamu basobola okufuna obulwadde bw’olukoma (asthma) oba okubulwaddemu okwongera obukambwe. Obutiko obubi buyinza n’okuleeta obuzibu ku lususu, amaaso, n’omumwa. Okubeera mu kifo ekirina obutiko obubi oluberebera kuyinza okukosa obulungi bw’empewo mu nnyumba (Airquality), ekireeta obulabe obungi ku bulamu bw’abantu ababalamu.

Engeri Obutiko Obubi Gye Buleetamu Akaloosa Akabi mu Amaka?

Obutiko obubi bwe bukula, bufulumya ebika bya gaasi ebiwunya obubi, ebiwunya nga eby’ettaka oba eby’omuddo oguvunda. Akaloosa kano kaba kakambwe nnyo, era kakoma ku kukaayanisa abantu ababalamu. Akaloosa akabi (Odor) kano kaba kabonero akalaga nti obutiko obubi bukoze ekifo mu nnyumba oba mu kifo ekirala. Okwewunya akaloosa kano tekireetera kweraliikirira olw’obulamu bw’omuntu kwokka, naye era kimenyawo obulungi bw’amaka (Home) n’okuleetera abantu obutawulira bulungi mu kifo. Okuggyawo akaloosa kano kikwatagana n’okuggyawo obutiko obubi kwenyini, kubanga akaloosa kano kava ku butiko obwo butereevu.

Enkola Z’okuggyawo n’Okuziyiza Obutiko Obubi mu Amaka

Okuggyawo obutiko obubi (Remediation) kikolwa ekikulu ekiteekawo obulamu obulungi mu maka. Okusooka, kikulu okufuna ekireeta obufu oba amazzi amangi n’okukikola. Bwe kiba nga obutiko obubi busaasaanye nnyo, kiba kikulu okukozesa abakugu mu kuggyawo obutiko obubi. Ku butiko obutono, omuntu asobola okukozesa eddagala eriggyawo obutiko obubi oba ssabbuuni n’amazzi. Okulongoosa (Cleaning) bulijjo kiyamba okuziyiza obutiko obubi okukula. Okuziyiza obutiko obubi kisinga obulungi okubulongoosa. Kino kikwatagana n’okukola amangu okuggyawo amazzi agataagisa, okukozesa ebintu ebikola obulungi mu kuyisa empewo, n’okulaba ng’amazzi tegalinda mu bifo ebitafuna mpewo. Okukola obulungi ku mazinga g’awaka (Environment) kiyamba okuziyiza obutiko obubi. Okuddaabiriza (Restoration) ebintu ebyonooneddwa obutiko obubi nakyo kikulu nnyo okwongera okuteekawo obulungi bw’amaka.

Okuziyiza (Prevention) obutiko obubi okukula kitwala okuba omwegendereza n’okukola amangu. Okukola obulungi ku buyisi bw’empewo mu nnyumba, okukola amangu ku butobozi bw’amazzi, n’okulaba ng’ebintu ebimu tebigenda bifuna bufu kyonna kiyamba okutangira obutiko obubi okutandika okukula. Okulongoosa amaka bulijjo n’okwekebejja ebifo eby’obutiko obubi ebiyinza okukulaamu kiyamba nnyo okukolagana n’obuzibu buno nga tebunnakula nnyo. Okumanya ebifa ku butiko obubi n’engeri y’okubuziyiza kikulu nnyo ku bulamu bw’omuntu ne ku bulungi bw’amaka ge.